PvdA Amsterdam Centrum

Meningen

Hoe moet het verder met het Westen van Amsterdam?

Ma 5 Jan 2009 - Ahmed Marcouch

Geachte Collegae, stadsdeelvoorzitters en fractievoorzitters

Hoe moet het verder met het Westen van Amsterdam?

Onze discussie over een eventuele herindeling van stadsdelen aan de westkant van de stad, is vruchtbaar, heftig, rijk aan belangen en conflicten en nog onafgesloten. Ik wil aan dat debat deze brief op persoonlijke titel toevoegen. Ik doe dat omdat ik het -net als jullie allemaal- een belangrijk debat vindt, omdat de uitkomst van onze deliberaties van grote betekenis zal zijn voor de burgers.
Het (tussen)rapport van de commissie Mertens is uit. Ik vind het rustig en weloverwogen. Als ik het in mijn eigen woorden samenvat zou ik zeggen dat het laat zien dat er goede redenen zijn om de schaal van de stadsdelen te vergroten. Het suggereert bovendien in de verdeling van bevoegdheden tussen stadsdelen en centrale stad een onderhandelingsspeelruimte te creëren, die maatwerk mogelijk maakt.

Ik ben het met beide conclusies eens.

Ik heb bij allebei ook een kanttekening.

Het vergroten van de schaal heeft ontegenzeggelijk voordelen. Het kan de politieke en ambtelijke bestuurskracht vergroten. Mogelijk biedt het ook efficiencywinst. Maar, omdat de schaalvergroting alleen door samenvoegingen van bestaande organisaties kan worden bereikt, zijn er ook grote nadelen mee verbonden. Het gaat in eerste instantie geld kosten. Nog belangrijker, het brengt het risico met zich mee dat de organisaties naar binnen keren, jarenlang.

Een zekere flexibilisering van de verdeling van de bevoegdheden is een goed idee. Maar wat mij betreft moet dat beide kanten op kunnen. Ik beschouw de stadsdelen als een succesverhaal. De schaalvergroting zou hun effectiviteit nog verder moeten vergroten. Dan ligt het niet voor de hand hun bevoegdheden vervolgens te verkleinen. Temeer omdat een aantal centrale diensten de afgelopen jaren bepaald niet optimaal hebben gefunctioneerd. Ik ga er vanuit dat als een stadsdeel in de toekomst laat zien goed te functioneren, bevoegdheden ook moeten kunnen toenemen.

De hamvraag laat het rapport Mertens onbeantwoord.

Het schetst een bandbreedte (80-120 duizend inwoners) waar ik me wel in kan vinden. Ik maak daaruit ook op dat de angst bij de centrale stad voor grote stadsdelen is verdwenen.
Maar het rapport doet geen voorstellen op welke manier die grootte bereikt moet worden. Het geeft geen antwoord op de vraag welke stadsdelen tot welke nieuwe eenheden moeten worden samengevoegd.

Ik neem dat de commissie niet kwalijk. Integendeel ik waardeer het dat ze daar niets over zeggen. Ik vind namelijk dat die beslissing, de beslissing welke nieuwe eenheden we moeten creëren, niet op getalsargumenten gebaseerd mogen zijn. Die beslissing moeten we op inhoudelijke gronden nemen. En dat betekent beste collegae dat wij, dit forum daar voorstellen voor moet ontwikkelen als het om de westkant van de stad gaat. Want wij kennen onze stadsdelen het beste, weten wat er speelt, weten waar de noden en waar de kansen liggen.

Ik vind dat wij het westen van de stad zodanig opnieuw moeten opdelen dat de kansen om onze huidige problemen te overwinnen en goede oplossingen te vinden, toenemen. Ik vind dat wij zo moeten herindelen dat de processen van stedelijke en sociale vernieuwing die we al in gang gezet hebben optimaal kunnen verlopen. Ik vind dat wij zo moeten herindelen dat er zich perspectieven openen op een dynamische ontwikkeling op de lange termijn.

Er is reden tot zorg in (een deel van) het westen van de stad. Als wij de stadscijferaars mogen geloven zullen de problemen in de gebieden westelijk van de ring -ondanks al onze inspanningen van de afgelopen tijd- over twintig jaar niet zijn afgenomen. In sommige delen zullen ze zelfs zijn verergerd. Hun rekenwerk laat zien dat de vernieuwingsprocessen die al in gang gezet zijn, genoeg kracht bezitten om de negatieve spiraal waarin dit deel van de stad gevangen was, te stoppen. Maar ook dat hun kracht niet toereikend is om een weg omhoog te banen.

Ik vind dat niet acceptabel. Volgens mij moeten we daaruit concluderen dat dit pas de eerste fase van de stedelijke en sociale vernieuwing is. Dat er een tweede fase op moet volgen. Gekscherend heb ik die tweede fase wel eens een deltaplan genoemd. Ik wil daar mee aangeven dat die tweede fase dringend noodzakelijk is, grote investeringen vraagt, maar dan ook echt tot oplossingen moet leiden.

Ik vind dat er een nieuwe eenheid gevormd moet worden die dat deltaplan politiek en ambtelijk aankan.

Als ik naar onze dagelijkse praktijk kijk, valt mij op dat de problemen vaak om interventies vragen die of onder de schaalgrootte van Slotervaart liggen of er boven. Het gaat vaak of om een specifieke wijk, of om heel nieuw west. Als dat laatste het geval is, treffen wij elkaar -al dan niet onder auspiciën van de centrale stad- om te overleggen en te onderhandelen. Juist het feit dat die onderhandelingen vaak moeizaam verlopen en in een aantal gevallen tot compromissen leiden die de zaak in kwestie geen goed doen, toont aan hoezeer wij daarin tot elkaar veroordeeld zijn.
We zouden het denk ik allemaal liever zelf beslissen, zelf regelen, maar het zijn de problemen die ons steeds opnieuw gezamenlijk aan tafel dwingen.

Ik kan me niet anders voorstellen dan dat jullie net als ik af en toe het gevoel hebben, dat wij, juist omdat we voor huidige onze stadsdelen opkomen, oplossingen die voor heel nieuw west het beste zijn, in de weg staan. Ik denk dat zich dat in bijna al onze dossiers en portefeuilles voortdoet. In ieder geval geldt het voor veiligheid en stedelijke vernieuwing en onderwijs en jeugdzorg en sport en cultuur.

Er moet zo worden ingedeeld dat de problemen op de schaalgrootte kunnen worden aangepakt waarop ze zich afspelen.

Er is een wezenlijk verschil tussen west binnen de ring en west buiten de ring. De afstand tot het centrum is voor dat verschil de sleutel. Voor de mensen van binnen de ring zal het centrum altijd de plek zijn waar ze zich op richten. Bepaalde voorzieningen zijn binnen de ring niet nodig en dus ook niet mogelijk, omdat het centrum dichtbij genoeg is. Dat geldt voor het westen buiten de ring niet. Natuurlijk zullen ook de mensen buiten de ring het centrum van Amsterdam voor bepaalde zaken blijven gebruiken. Maar voor een aantal voorzieningen is het simpelweg te ver. Dat biedt ontwikkelingsmogelijkheden aan het gebied buiten de ring, dat het gebied binnen de ring niet kent. We kunnen buiten de ring voorzieningen gaan ontwikkelen die door de mensen die daar wonen gezamenlijk zullen worden gebruikt. Wat dat betreft is west buiten de ring vergelijkbaar met Amstelveen, Diemen, Zuid-Oost of Noord.

De herindeling moet recht doen aan de verschillen tussen het Westen binnen en het Westen buiten de ring.

Geachte collega’s, het zal u op basis van het bovenstaande niet verbazen dat ik zou willen pleiten voor een stadsdeel Nieuwwest dat alle stedelijke gebieden ten westen van de ring omvat. Het zou dan gaan om een fusie van Slotervaart, Osdorp, Geuzenveld-Slotermeer en een deel van Bos en Lommer.

Een dergelijk stadsdeel kan de huidige eerste fase van stedelijke en sociale vernieuwing stroomlijnen en effectiever maken. Het wordt een sterkere partner voor centrale stad en woningbouwcorporaties. Het is krachtig genoeg om de tweede fase, het “deltaplan” aan te kunnen en tot een succes te maken. Het kan zich ontwikkelen tot een eigenstandige deelgemeente met een eigen karakter, eigen voorzieningen, en een eigen centrum.

Ik geloof in Nieuwwest.

Het sloterplasgebied biedt mogelijkheden om een uniek groen en autovrij centrum in en om het water te realiseren dat natuurlijke en architectonische schoonheid combineert.
Nieuwwest kan de concurrentie aangaan met Almere en Purmerend en de Amsterdammer naar de stad terughalen of hem voor de stad behouden.

Er kan een stuk universiteit worden gehaald en de toegepaste kunsten met bijbehorende bedrijvigheid kunnen er een plaats krijgen. Er kunnen op grote schaal studenten worden gehuisvest.
Nieuwwest kan zich toeleggen op de integratie van immigranten. Het kan er voor zorgen dat die goed verloopt en dat stagnatie ervan in de toekomst wordt vermeden.

Er kan een bloeiende moslimgemeenschap ontstaan met voldoende sociaal kapitaal. De moslimminderheid wordt dan een pluspunt.

Nieuwwest kan kindvriendelijk Amsterdam worden. Met ruime betaalbare woningen, de beste lagere scholen, meer speel- en sportgelegenheden dan elders. We hebben er de ruimte voor.
We kunnen in Nieuwwest de hoogte in. De regering pleit voor een verdere verdichting van de grote steden. Hier zouden wolkenkrabbers passen. Het oude Amsterdam aan onze voeten.
Nieuwwest kan een motor worden van de ontwikkeling van Amsterdam. Nieuwwest wordt jong Amsterdam. De meeste kinderen, de meeste studenten, de meeste nieuwkomers, de meeste nieuwbouw, de meeste kunstateliers, de meeste sociale experimenten.

Met vriendelijke groet

Ahmed Marcouch