PvdA Amsterdam Centrum

Wo 7 Okt 2009 - de Amsterdamse Droom

Leden van de Raad, beste Amsterdammers,

Een tijdje terug verscheen in de Volkskrant een ontroerende brief van een trotse moeder. Haar zoon had op straat een euro gevonden. Hij was dolgelukkig en fantaseerde wat hij er mee zou kunnen doen. Zou hij er een ijsje van kopen? Of liever chips? Of zou hij het in zijn spaarpot doen om er straks een spelletje van te kopen voor zn playstation? Huppelend liep hij over straat bij de gedachte aan alle mogelijkheden. Tot hij een onverwacht besluit nam. Hij stopte met lopen, keek naar de euro in zijn hand en gooide hem met een grote boog de straat op. Zijn moeder keek hem verbaasd aan: ‘Weet je’, zei de jongen, ‘nou komt er straks een andere jongen die mijn euro gaat vinden en dan wordt hij even blij als ik.’

Voorzitter,

Laat ik u geruststellen. Ik vertel u dit niet omdat het gemeentebestuur van Amsterdam van plan is om euro’s op straat te gooien om de vinders gelukkig te maken. Integendeel. Verspilling van overheidsgeld is wel het laatste waarop we zitten te wachten. De reden dat ik dit verhaal vertel is een andere. Financiële keuzes, ook moeilijke keuzes, vergen bezieling.

De economische crisis raakt Amsterdam. Maar Amsterdam staat er sterker voor dan in 2006, de burgemeester sprak er zojuist over: Er hebben zich honderden nieuwe bedrijven gevestigd. Het opleidingsniveau stijgt, het aantal studenten dat ervoor kiest om hier te gaan studeren stijgt, de stad is veiliger, de Amsterdamse lucht is schoner.

In de loop van 2009 werden de effecten van de crisis steeds duidelijker: de werkloosheid loopt op, er zijn minder stageplaatsen. Het toerisme neemt af en sponsoren trekken zich terug. Schiphol heeft het moeilijk, en de zakelijke dienstverlening kraakt. Ook de gemeentelijke financiën zijn getroffen. Dat komt niet onverwachts. Eerder dit jaar, bij de Voorjaarsnota 2009, hebben wij ruim € 35 miljoen aan bezuinigingen gepresenteerd om de eerste klappen van de crisis op te kunnen vangen en ruimte te maken voor investeringen.

Sindsdien zijn de financiën verslechterd. Dat komt door de snelheid van de economische ontwikkelingen en de impact daarvan op de stadsportemonnee. Meer mensen vragen een uitkering aan. We verdienen minder aan de toeristenbelasting en de erfpacht. Maar ook teruglopende dividenduitkeringen van bijvoorbeeld Schiphol en opbrengsten van het afvalenergiebedrijf zorgen voor minder geld in kas. Daarnaast zijn de ontwikkelingen in de bouwsector zorgwekkend. Verslechterde marktvooruitzichten en een overschot aan kantoorruimte leiden de komende jaren tot een tekort dat kan oplopen tot honderden miljoenen, als we nu níets doen. Tot slot lopen we als Gemeente ook grote financiële risico’s op eigen projecten. De NoordZuidlijn is het grootste voorbeeld.

In de begroting 2010 hebben wij de financiële effecten van de crisis, voor zover bekend, verwerkt. Dus moesten we voor 37 miljoen schrappen. Bovendien kosten sommige onderwerpen in de begroting meer aandacht en geld dan bij de Voorjaarsnota voorzien.

Voor veiligheid komt er minder geld uit Den Haag. Wij hebben nu extra geld uitgetrokken om door te gaan met het bestrijden van criminaliteit en overlast. Er komt een miljoen extra om de misstanden in de taxibranche te bestrijden. We gaan door met het schoonvegen van de Wallen. We stellen grenzen. Geen geduld voor misdadigers die de samenleving ontwrichten, of het nu in ZuidOost is, in postcode 1012 of in West.

De economische concurrentie met andere steden is hevig. We blijven investeren in de economie. De ondernemershuizen geven nu ook crisisadvies aan ondernemers. Het expatcenter houdt de stad aantrekkelijk en in 2010 is er een aantal zeer aansprekende evenementen zoals Sail en de Giro. Er komt een creatieve topopleiding bij ons Harvard aan de Amstel.

Om de begroting sluitend te krijgen is voor zo´n 40 miljoen aan bezuinigingen opgenomen. Daardoor kunnen we doorzetten wat we deden en er voor crisismaatregelen een schep bovenop doen. Er is minder geld maar er is toch nog altijd ruim € 148 miljoen te verdelen.

Er is minder geld voor het investeringsfonds dan we hoopten. In totaal hebben wij ruim € 10 miljoen aan investeringsvoorstellen in de begroting 2010 opgenomen. De komende jaren kan dat veel substantiëler worden dankzij de opbrengst van NUON. Maar de bestendige gedragslijn is om dat geld nu nog niet uit te geven, en daar houden we ons aan.

Wij presenteren u een degelijke en verantwoorde begroting. Die begroting is niet alleen gericht op het komende jaar, maar kijkt verder. Ik had het over de impact van de economische crisis. Maar we zullen ook te maken krijgen met Rijksbezuinigingen. Daarbij wordt bijvoorbeeld gekeken naar de bijzondere positie van de G4 in het gemeentefonds. Maar ook naar de kosten van inburgering, jeugdzorg en stedenbeleid. Bovendien komen ook onderwerpen aan bod die niet onze begroting, maar wel de Amsterdammers direct kunnen raken, zoals de zorg en het onderwijs. We moeten ons hier grondig op voorbereiden, en zorgen dat de stad ook de komende jaren bestuurd kan worden.

Samen met wethouder van Poelgeest ontwikkel ik voorstellen om de stad de komende jaren financieel gezond en veerkrachtig te houden. Zo kunnen straks in het programakkoord keuzes gemaakt worden. Politieke partijen kunnen bij de raadsverkiezingen mandaat vragen voor de noodzakelijke ingrepen. Het zal moeten. Snijden van kosten in personeel, huisvesting en ict. Verhogen van inkomsten door verkoop, belastingen. Afstoten van taken en opnieuw budgetteren. Bij het financieel meerjarenperspectief, in februari, ontvangt u de eerste resultaten.

Maar let op. Het is bij het presenteren van een begroting verleidelijk om alleen maar over geld te praten. De geldnood is immers hoog en iedereen wil weten waar de klappen vallen. Maar juist in tijden van crisis verwacht de stad meer van ons. Juist in tijden van crisis moeten we als Gemeente verder durven kijken dan alleen naar het komende jaar en het jaar dat daarna volgt. En juist daarom ben ik begonnen met dat verhaal van dat jongetje. Dat jongetje wikt en weegt. Door de euro op straat te gooien laat hij zien wie hij is. Hij verspilt niet zijn euro, hij bekent kleur.

Met wat je kiest, laat je zien wie je bent. In de crisis van de jaren tachtig werd politiek teveel gelijk aan boekhouden. Het ging teveel om de sanering van de overheidsfinanciën en te weinig over de vraag in wat voor samenleving we willen leven. De politieke strijd ging om wat gesnoeid kon worden. Niet om wat we wilden laten groeien. En na de crisis ontwaakten we in een wereld waar het veel meer ieder voor zich werd dan ons lief is.

Juist vanwege de harde realiteit van vandaag is het nodig je dromen te formuleren. Want alleen wie weet wat hij in de toekomst wil bereiken kan vandaag keuzes maken die tonen wie hij is. Laten we het erover hebben hoe Amsterdam er uit moet zien ná de crisis. Waar willen we staan in 2014.

Een stad die uitblinkt door ijzersterk onderwijs, duurzaamheid en solidariteit.

Anno 2009 schiet het Amsterdamse onderwijs voor veel Amsterdamse kinderen tekort. Er zijn teveel zwakke scholen. Ook al zijn die scholen niet onze verantwoordelijkheid. Toch moeten we optreden in het belang van de kinderen. Slechte scholen moeten verbeteren of worden gesloten. Daarom heb ik waardering voor het schoolbestuur van de Parel dat zelfstandig heeft besloten hun school te sluiten. Kinderen verdienen goed onderwijs en we mogen niet afwachten tot iemand anders het oplost. Van de Parel tot de As Siddieq. De schooluitval en het bureaucratisch monster van Frankenstein moeten verder worden aangepakt.

De klimaatverandering dreigt het leven van de generaties na ons drastisch te gaan veranderen. Ook die crisis vraagt keuzes van ons. Diezelfde kinderen verdienen een gezonde en groene stad. Duurzaamheid kan niet meer worden gezien als een optie. Het is een voorwaarde voor de ontwikkeling van Amsterdam. We maken de keuze nu al. Het levert banen op en milieuwinst. Door komend jaar te investeren in duurzamere woningen. Door te investeren in het binnenklimaat van scholen.

Een sociale stad betekent dat we juist nu doorgaan te investeren in mensen die willen meedoen. Daarom stellen wij in 2010 € 13 miljoen extra budget beschikbaar voor re-integratie. We investeren enkele miljoenen extra in de zorg voor diverse doelgroepen, waarbij we juist groepen die snel in het nauw komen extra aandacht geven. Voor armoedebestrijding is juist nu veel geld vrijgemaakt, een kleine 16 miljoen euro. Schuldhulpverlening en programma´s om mensen uit de armoede te krijgen hebben voorrang. Omdat kinderen met problemen de goede en snelle jeugdzorg verdienen hebben we ook € 1 miljoen opgenomen voor een beter functioneren van bureau jeugdzorg.

We willen Amsterdammers helpen aan werk. Behoud van werk. En nieuwe banen in onze diverse economie. In ambacht én kennissamenleving. Voor de crisisjaren gaan we met het plan van wethouder Ossel 1500 extra tijdelijke arbeidsplaatsen creëren voor mensen die niet aan een baan kunnen komen. Arbeidsplaatsen die bijdragen aan een veilige en leuke stad door bijvoorbeeld beter toezicht op straat en door toeristen te verwelkomen.

De komende jaren zal van Raad en College gevergd worden dat we diepgaande wijzigingen doorvoeren in de gemeentefinanciën. Het zal in heel veel opzichten een tandje minder moeten dan in de jaren van hoogconjunctuur. Maar laat dat het streven naar een rechtvaardige stad niet overvleugelen. Hoe we uit de crisis komen is afhankelijk van de waarden die we hanteren bij de bestrijding ervan.

Waar je wieg ook gestaan heeft, wij willen dat alle Amsterdammers de kans krijgen om het beste uit zichzelf te halen, met de stad als emancipatiemachine.

Hoe lastig ook. We willen een Amsterdam dat gezond en duurzaam wordt voor de volgende generatie.
Waar kennis ons grootste kapitaal is en het financiele kapitaal geleerd heeft van zijn fouten.

Wat de formele smoesjes ook zijn. Wij willen een Amsterdam waar mensen zich niet verschuilen achter bevoegdheden, maar optreden vanuit hun verantwoordelijkheid.

Wat de bezuinigingen ook brengen. Wij willen een Amsterdam waar mensen niet wegkijken maar meedoen. Waar burgers zich niet gedragen als consumenten, maar als producenten van een veilige en solidaire stad.

We willen een stad waar wij Amsterdammers niet klagen, maar het heft in hand nemen. Waar iedereen van de stad kan genieten. Waar we allemaal, met al onze verschillen, in vrijheid onze dromen kunnen najagen.

Wij geloven in die Amsterdamse droom. Leden van de Raad, laten we daar samen aan werken.

Gepost op Woensdag 7 Oktober 2009 door Lodewijk.